-टंककला तिमिल्सेना

नगर सभाबाट पारित ऐन, नीति, नियमावली, योजना, बजेट, कार्यक्रम लगाएतका सम्पुर्ण विषयहरुबारे नागरिक माझ सहज जानकारी गराउन काठमाडौँ महानगरपालिकाले स्थानीय राजपत्र प्रकाशनको शुरुवात गरेको छ । गएको पौष २४ गते प्रमाणिकरण भएको स्थानीय राजपत्र प्रकाशन कार्यविधि बमोजिम राजपत्र प्रकाशन गरिएको हो ।

राजपत्रको पहिलो भाग अर्थात भाग नम्बर १ मा स्थानीय सरकार संचालन ऐन, २०७४ को दफा १ सय २ को उपदफा १ बमोजिम काठमाडौँ महानगरपालिकाको नगरसभाले २०७४ असार ३१ गते जारी गरेको अर्थ सम्बन्धी प्रस्तावलाई कार्यान्वयन गर्न बनेको आर्थिक ऐन २०७४ सर्वसाधारणको जानकारीकालागि प्रकाशन गरिएको छ ।

राजपत्र अनुसार महानगरपालिकाको आर्थिक वर्ष २०७४/७५ को अर्थ सम्बन्धी प्रस्तावलाई कार्यान्वयनको निमित्त स्थानीय कर, शुल्क, दस्तुर र जरिवाना संङकलनको प्रशासनिक व्यवस्थागर्न आवश्यक भएकाले नेपालको संविधानको धारा २ सय ३० बमोजिम काठमाडौँ महानगरपालिकाको नगरसभाले यो ऐन बनाईएको हो ।

जस अनुसार ऐनको पहिलो दफामा ऐनको नाम काठमाडौँ महानगरपालिका आर्थिक ऐन, २०७४ रहेको छ भने यो ऐन लागुको मिति उल्लेख गरेको छ भने ऐनमा कर सम्बन्धी विभिन्न शिर्षकमा २२ वटा दफा रहेका छन् । जसमा सेवाग्राहीले महानगरपालिकामा बुझाउनु पर्ने करहरु घरजग्गा कर तथा सम्पति कर, भुमिकर अथवा मालपोत कर, बहाल कर, व्यवसाय कर, जडीबूटी, कवाडी र जीवजन्तु कर, सवारी साधन कर, विज्ञापन कर, मनोरञ्जन कर, बहाल विटौरी शुल्क, सावरी साधन पार्किङ शुल्क, टे«किङ र ¥याफ्टिङ शुल्क, सेवा शुल्क दस्तुर, पर्यटन शुल्क, जरिवाना, घरजग्गा रजिष्टे«सन शुल्क लगाएतका शिर्षक उल्लेख छन् ।

यसैगरि कर तथा शुल्क संकलन कार्यविधिका बारेमा उल्लेख गरिएको छ भने अन्य व्यवस्थामा काठमाडौ महानगरका विषयगत शाखा, वडा तथा अन्य कार्यालयहरुबाट सेवा प्रवाह गर्दा सेवाग्राहीले बुझाउनुपर्ने कर, शुल्क, दस्तुर तथा जरिवानालाई सेवासँग आबद्ध गरि अनिवार्य असुल उपर गरी सेवा प्रवाह गर्नु पर्नेछ तर नागरीकताको सिफारिस तथा व्यक्तिगत घटना दर्ता गर्दा प्रतिवद्धतापत्र लिई सेवा प्रवाह गर्न भने बाधा पुगेको मानिने छैन भनि विस्तार गरिएको छ । यस्तै विभिन्न नियम वा कार्याविधि बनाउन सक्ने, खारेजी गर्न सक्ने लगाएतका व्यवस्थाहरु समेत गरिएको छ ।

राजपत्रको अनुसूची १ मा

काठमाडौँ महानगरपालिका आर्थिक ऐन, २०७४ को दफा २ सँग सम्बन्धित घरको बनौटका आधारमा घरको मूल्याङकलन दर उल्लेख गरिएको छ । जसमा घरजग्गा कर निर्धारणलाई न्यायोचित , वैज्ञानिक एवं तथ्यपरक बनाउन जग्गा तथा घरको मूल्याङकन दरलाई पुनरावलोकन गरिने छ । आर्थिक वर्ष २०७४/७५ को लागि घर जग्गा कर निर्धारण गर्ने आधार र मूल्यांकन दर साविक बमोजिम नै कायम गरिएको छ भनि उल्लेख छ । अुसूची २ मा दफा ३ सँग सम्बन्धित मालपोतको दररेट जग्गाको वर्ग दर प्रति रोपनी रुपैया, जरिवाना र कैफियत गरि सम्पुर्ण विवरण खुलाईएको छ ।

यसैगरि अनुसूची ३ मा दफा ४ सँग सम्बन्धित बहाल करको दररेटका विषयमा उल्लेख छ । यसै अनुसूचीभित्र बहाल कर निर्धारण प्रक्रियाका बारे ३ वटा बुदामा विषयहरु समेटिएका छन् । अनुसुची ४ मा दफा ५ सँग सम्बन्धित व्यवसाय करको दररेट र अनुसूची ५ मा दफा ६ सँग सम्बन्धित जडीबूटी, कवाडी माल करको दररेट उल्लेख गरिएको छ ।

यसैगरि अनुसूची ६ मा दफा ७ सँग सम्बन्धित सवारी साधन करको दररेट उल्लेख गरिएको छ । महानगर भित्र ठेगाना रहने गरी दर्ता भएका तथा यहाँ चल्ने सवारी साधनका हकमा यो अनुसुची लागु हुने छ । इन्जिनबाट चल्ने जुन कुनै दुईपाग्रे मोटरसाइकल, स्कुटर वा यस्तै सावरी साधनको वार्षिक चार सय रुपैया, कार जीप, भ्यान वा यस्तै चारपाग्रे सवारी साधनको वार्षिक एक हजार रुपैया, टेम्पु र ट्याक्टटर वा यस्तै सवारी साधनको वार्षिक तीन हजार रुपैया, हेभी गाडी, डोजर क्रेन वा यस्तै सावारी साधनको वार्षिक चार हजार रुपैया, अन्य सवारी साधनको वार्षिक एक हजार रुपैयाँ र विद्युतीय उर्जाबाट सञ्चालन हुने र कृषि कार्यमा प्रयोग गरिने सवारी साधनका हकमा तोकिएको दर पचास प्रतिशत छुट हुने छ ।

अनुसूची ७ मा दफा ८ सँग सम्बन्धित विज्ञापन करको दररेट उल्लेख छ । अनुसूची ७ को क मा विज्ञापन कुन र कस्ता ठाउँमा राख्न पाईने, कति र कस्तो आकारको राख्न पाईने र कस्तो प्रकारले राख्न नपाईने बारे प्रष्ट पारेको छ भने ख मा विज्ञापनको आकार, प्रकार र प्रकृति अनुसारको कर दर शुल्कका बारे जानकारी गराइएको छ ।

अनुसूची ८ मा दफा ९ सँग सम्बन्धित मनोरञ्जन करको दररेट उल्लेख छ भने अनुसूची ९ मा दफा १० सँग सम्बन्धित बहाल बिटौरी शुल्कको दररेट नगर कार्यपालिकाले तोके बमोजिम हुने उल्लेख छ । अनुसूची १० मा दफा ११सँग सम्बन्धित पार्किङ शुल्कको सबै दररेटहरु उल्लेख छ भने अनुसूची ११ मा दफा १२ सँग सम्बन्धित निर्णय नगर कार्यपालिकाले तोके बमोजिम हुने उल्लेख छ ।

अनुसूची १२ मा दफा १३ सँग सम्बन्धित सेवा शुल्क दस्तुर उल्लेख गरिएको छ । अनुसूचीको बुदा १ मा घर जग्गा नासारी सिफारिसकालागि १ हजार, मोही लगत कट्टाकालागि ५ हजार, घर कायम सिफारिसकालागि १हजार ५ सय, छात्रवृत्ति सिफारिसकालागि १ सय, अस्थायी बसोबास सिफारिसकालागि स्वदेशीलाई २ हजार र विदेशीलाई ५ हजार, स्थायी बसोवास सिफारिसकालागि ५ सय, नागरिकता सिफारिसकालागि ५०, अंगीकृत नागरिकता सिफारिसकालागि १० हजार, नक्सा पास भएका घरमा विद्युत जडान सिफारिसकालागि १ हजार रुपैया शुल्क लाग्ने जानकारी गराईएको छ ।

यसैगरि धारा जडान, जग्गा मुल्याङकन सिफारिस तथा प्रमाणित, व्यवशाय बन्द, उद्योग ठाउँसारी सिफारीस लगाएतका यस्ता अन्य विभिन्न सिफारिसकालागि लाग्ने रकमलाई समेत यस अनुसूचीले समेटेको छ ।

अनुसूची १३ मा काठमाडौँ महानगरपालिका आर्थिक ऐन, २०७४ को दफा १४ सँग सम्बन्धित पर्यटक शुल्कको दररेटसँग सम्बन्धित छ । यसमा महानगरको नगर कार्यपालिकाले तोकेका स्थानहरुमा तोके बमोजिम हुनेछ भनिएको छ । यसैगरि अनुसूची १४ मा ऐनको दफा १५ सँग सम्बन्धित जरिवाना सम्बन्धि विषय समेटीएको छ ।

जसमा पक्राउ परेका ठेला गाडा, फलपूmल बोकेका साइकल, घुम्ती पसल, फुटपाथमा पक्राउ परेका सबै प्रकारका सामाग्रीहरु फिर्ता गर्दा लाग्ने जरिवाना रकम उल्लेख छ । भने अनुसुची १५ मा ऐनको दफा १६ सँग सम्बन्धित घर जग्गा रजिस्ट्रेसन शुल्कको दररेट नगर कार्यपालिकाले तोके अनुसार हुने छ भनि उल्लेख गरिएको छ ।

स्थानिय राजपत्रको पहिलो भागमा काठमाडौँ महानगरपालिकाले आर्थिक ऐनका साथै महानगरकाको आर्थिक वर्ष २०७४/७५ को नीति तथा कार्यक्रम, नगर कार्यपालिका कार्यसम्पादन नियमावली २०७४, महानगरपालिका नगरसभा सञ्चालन कार्यविधि २०७४, महानगर कार्यपालिका अन्तर्गत समिति र उपसमिति गठन सम्बन्धी कार्यविधि २०७४ र महानगरपालिका विनियोजन ऐन २०७४ मा समेटियका सम्पुर्ण विषय वस्तुहरु प्रष्ट रुपमा उल्लेख गरिएको छ ।

महानगरपालिकाका सम्पुर्ण गतिविधिहरुलाई पारदर्शि रुपमा जनतामाझ जानकारी पुगोस भन्ने उद्देश्यले प्रकाशनको सुरुवात गरिएको स्थानिय राजपत्र महानगरवासिले अध्ययन गरे नागरिक अधिकार, दायित्व र संस्थाको जवाफदेहिताबारे दुवै पक्ष थप सचेत हुने देखिन्छ ।

तिमिल्सेना नेपाल टेलिभिजनबाट प्रशारण हुने कार्यक्रम हाम्रो काठमाडौमा कार्यरत हुनुहुन्छ ।

प्रतिकृया

प्रतिकृया