०४ असाेज, काठमाडाैं । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका नेता देव गुरुङले सहकारी संस्थाहरू वचत तथा ऋण परिचालनमा मात्रै केन्द्रित भएर अनुत्पादक क्षेत्रमा लगानी गर्दा डुब्न पुगेको बताउनुभएको छ । 

मनोज भट्टद्वारा लिखित पुस्तक ‘सहकारी ठगीको जालो’ विमोचन कार्यक्रममा उहाँले अधिकाँंश सहकारीले घरजग्गामा कारोबार गर्ने गरेको बताउनुभएको हो । उहाँले नेपालमा सहकारी क्षेत्र आफ्नो मूल अवधारणा भन्दा बाहिर गएको आरोप लगाउनु भयो । करिव ६५ प्रतिशत सहकारी संस्थाहरुले वचत तथा ऋण कारोबारमा मात्रै केन्द्रित भएको दाबी गर्नुभयो । सहकारी माइक्रोफाइनान्स वा अर्धबैंकिङ मोडलमा केन्द्रित हुँदा उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी कमजोर बनेको उहाँको भनाई छ । उहाँले सहकारीले उत्पादनमुलक क्षेत्रमा लगानी बढाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । हाल सहकारीको लगानी कृषि, घरेलु तथा औद्योगिक उत्पादनमा केन्द्रित हुन नसकेको उहाँको भनाई छ । उहाँले  कुल ऋण लगानीको करिव ४० देखि ५० प्रतिशत घरजग्गामा गएको दाबी गर्नुभयो । घरजग्गामा भएको लगानी अनुत्पादक लगानी रहेको उहाँको भनाई छ । कृषि उत्पादनमा मुस्किलले १० देखि १५ प्रतिशत मात्रै लगानी भएको उहाँले बताउनु भयो । करिव ३० देखि ३५ प्रतिशत लगानी सेवामुखी क्षेत्रमा गएको र औद्योगिक क्षेत्रमा सहकारीको लगानी करिब ०.८५ प्रतिशत मात्रै रहेको उहाँको भनाई छ । उहाँले उत्पादनमा आधारित सहकारी विकासका लागि राज्यले सहकारीले उत्पादन गरेका वस्तुको बजार सुनिश्चित गर्नुपर्ने बताउनु भयो । उहाँले भन्नुभयो, ‘सहकारीहरु उत्पादनको दिशातर्फ जानुको सट्टामा बैंकिङको प्रिन्सिपलबाट जान थाल्यो । वैचारिक रूपले विचलन त्यहाँबाट शुरु भएको छ । ६० देखि ६५ प्रतिशत खाली वचत र ऋण दिने टाइपको मात्रै अथवा अर्ध बैंकिङ, माइक्रोफाइनान्स टाइपको मोडलबाट गएछ । कृषि लगायतका घरेलु उद्योग लगायतका औद्योगिक क्षेत्रमा केन्द्रित हुनुपर्नेमा कृषि क्षेत्रमा केवल २५ देखि ३० प्रतिशत मात्रै लगानी गर्ने देखिन्छ । बहुउद्देश्यीय टाइपको १० प्रतिशत जति देखिन्छ । सरकारले कानुन बनायो ५० प्रतिशत उत्पादन क्षेत्रमा लगानी गर्नुपर्छ भन्दा त बन्यो तर त्यो क्षेत्रमा लगानी भएको छैन । घरजग्गामा मात्रै ९ खरब चानचुन ऋणमध्येमा ४० देखि ५० प्रतिशत घरजग्गामा मात्रै लगानी भयो । घरजग्गाको लगानी विशुद्ध अनुत्पादक क्षेत्र हो । विशुद्ध अनुत्पादक क्षेत्रमा लगानी गर्ने बित्तिकै त्यो डुब्ने प्रस्ट विषय भयो । सेवामुखी क्षेत्रमा ३० देखि ३५ प्रतिशत लगानी भएको छ, त्यो पनि उत्पादनमुखी क्षेत्र होइन । उत्पादनमुखी क्षेत्रमा हेर्ने हो भने कृषि उत्पादनमा मुस्किलले १० देखि १५ प्रतिशत मात्रै लगानी गरेको देखिन्छ । १५ प्रतिशत लगानी गरेर कसरी सहकारी फस्टाउन सम्भव हुन्छ ? त्यसकारणले गर्दा यसको होल प्याटर्न नै गलत दिशातर्फ गयो, सहकारीको प्याटर्न नै गलत दिशातर्फ भयो । अब घरेलु उद्योगमा, औद्योगिक क्षेत्रमा ०.८५ प्रतिशत मात्रै, १ प्रतिशत पनि रहेनछ । अब त्यति प्रतिशत लगानीको प्रक्रियाबाट गइरहेको छ, अनि कसरी हुन्छ सहकारीको विकास ? सहकारीको प्याटर्न नै बेथिति ढंगले गइरहेको हुनाल सहकारी ठगीका समस्याहरू देखा पर्दै गए । ठुलो परिमाणमा समस्या यथावत् रूपमा छ, कहीँ पनि समस्या सल्भ भएको छैन, अहिलेकै स्थितिबाट समस्या सल्भ हुन कठिन छ । कडा नियमन, कडा कानुनी व्यवस्था, राज्य नै निर्मम ढंगले लाग्नुपर्छ । राज्यले सहकारीको संरक्षणको नीति अपनाएर सहकारीको संरक्षण गर्ने, सहकारीले उत्पादन गर्ने कृषि वस्तुको बजारको संरक्षण गर्ने नीति अपनाउनुपर्छ । सहकारीलाई उत्पादन गर भनेर बाहिरबाट सामान ल्याउन हुँदैन । बाहिरबाट सामान ल्याएपछि सहकारीले उत्पादन गर्ने वस्तुको बजार नै पाउँदैन, अनि बजार नपाउने भएपछि उत्पादनमा किन लगानी गर्ने ? उत्पादनमा लगानी नगर्ने भएपछि डुब्ने कुरा स्वतः भयो । यो एकाधिकार वित्तीय पूँजीको परिणाम हो, न्यु लिबरलिज्मको परिणाम हो, नवउदारवादको परिणाम हो, नवउपनिवेशवादको परिणाम हो । यसको विरुद्धमा व्यापक रूपले जनमत तयार गरेरस्वाधीनताको आन्दोलन सञ्चालन नगर्दासम्म अर्थतन्त्रमा स्वाधीन हुन सक्दैन, अर्थतन्त्रमा स्वाधीन नहुँदासम्म सहकारी फस्टाउन सक्दैन ।’

उहाँले सहकारी क्षेत्रमा देखिएको समस्या समाधान गर्न कडा नियमन र कानुनी व्यवस्था आवश्यक रहेको बताउनु भयो । उहाँले राज्यले सहकारीसँगै सहकारीबाट उत्पादित कृषि तथा अन्य वस्तुको बजार संरक्षण गर्ने नीति लिन आवश्यक रहेको उल्लेख गर्नुभयो । –न्युज एजेन्सी नेपाल