०५ कात्तिक, काठमाडौं। विश्वभरका वेबसाइट सञ्चालनमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुने प्रोग्रामिङ भाषा PHP मा दुई गम्भीर सुरक्षा कमजोरी फेला परेपछि नेपालसहित विभिन्न देशका सरकारी तथा सार्वजनिक वेब सेवाहरू अस्थायी रूपमा बन्द भएका छन्।

साइबर आक्रमणको जोखिम न्यूनीकरण गर्न सुरक्षा अपडेट तत्काल लागू गर्न वा अपडेट गर्न नसकिए जोखिमयुक्त प्रणाली अफलाइन राख्न सम्बन्धित निकायहरूले आग्रह गरेका छन्। बिहीबार बिहानसम्म नेपालका राष्ट्रपति कार्यालय, प्रधानमन्त्री कार्यालय, विभिन्न मन्त्रालय तथा स्थानीय तहका वेबसाइटहरू खुल्न नसकेको जनाइएको छ। PHP मा देखिएका कमजोरीका कारण उत्पन्न सुरक्षा जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै वेबसाइट बन्द गरिएको हो। सम्बन्धित सुरक्षा निकायहरूले बुधबार दिउँसो कमजोरी समाधान गर्ने सुरक्षा अपडेट जारी भएपछि संस्थाहरूलाई तत्काल प्रणाली अद्यावधिक गर्न सुझाव दिएका थिए। तर, समयमै अपडेट गर्न नसक्ने संस्थाहरूलाई सम्भावित साइबर आक्रमणबाट जोगिन वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द राख्न भनिएको थियो।

नेपालबाहेक अन्य देशमा पनि यसको प्रभाव देखिएको छ। फिनल्यान्ड सरकारले आफ्ना सार्वजनिक वेब सेवाहरू अस्थायी रूपमा बन्द गरेको छ भने बेलायतको एडिनबरा काउन्सिल र बीबीसीले पनि केही वेब पृष्ठ अफलाइन गरेका छन्। नेदरल्यान्ड्सको साइबर सुरक्षा निकायले समेत जोखिमका कारण आफ्नो वेबसाइट अस्थायी रूपमा बन्द गर्ने जनाएको छ। अमेरिकाको राष्ट्रिय सुरक्षा एजेन्सी (एनएसए) ले सामाजिक सञ्जाल एक्समार्फत सुरक्षा अपडेट लागू गर्न नसक्ने संस्थाहरूलाई आफ्ना प्रणाली अफलाइन राख्न सुझाव दिएको छ।

सर्भर र डेटाबेसमा अनधिकृत पहुँचको जोखिम

एनएसएका अनुसार PHP मा देखिएका सुरक्षा कमजोरीको दुरुपयोग भए आक्रमणकारीले सर्भरको फाइल प्रणाली वा डेटाबेसमा सीधा पहुँच प्राप्त गर्न सक्छन्। यसबाट संवेदनशील सूचना चोरी हुने, प्रणालीमा अनधिकृत पहुँच स्थापित हुने तथा अन्य साइबर आक्रमणको जोखिम बढ्न सक्छ। इन्टरनेटमा वेबसाइट तथा वेब एप्लिकेसन सञ्चालन गर्न व्यापक रूपमा प्रयोग हुने PHP मा कमजोरी देखिनुले यसको प्रयोग गर्ने संस्थाहरूलाई तत्काल सुरक्षा उपाय अपनाउनुपर्ने अवस्था सिर्जना गरेको छ।

एआईको सहयोगमा पत्ता लागे सुरक्षा कमजोरी

यी दुई कमजोरी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) प्रविधिको सहयोगमा पत्ता लागेका हुन्। साइबर सुरक्षा कम्पनी विज (Wiz) ले यी कमजोरीलाई एआईको प्रयोगबाट पहिचान गरिएका गम्भीर सुरक्षा समस्यामध्येका रूपमा व्याख्या गरेको छ। सफ्टवेयरमा लुकेका त्रुटि तथा कमजोरी पहिचान गर्न एआईको प्रयोग बढ्दै गएको छ। यसले सुरक्षा परीक्षणलाई तीव्र बनाउन सहयोग पुर्‍याए पनि त्यस्ता कमजोरी आक्रमणकारीले दुरुपयोग गर्न सक्ने भएकाले समयमै समाधान गर्नु उत्तिकै महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।

यसैबीच, ह्वाइट हाउसले अमेरिकी संघीय निकायहरूमा देखिएको सुरक्षा समस्याको समाधानका लागि प्रमुख एआई प्रयोगशालाहरूसँग सहकार्य भइरहेको जनाएको छ। जोखिम कम गर्न र सुरक्षा अपडेट कार्यान्वयनलाई तीव्रता दिन यस्तो सहकार्य गरिएको हो। साइबर सुरक्षा निकायहरूले सम्बन्धित संस्थाहरूलाई PHP को सुरक्षा अपडेट तत्काल लागू गर्न, प्रणालीको सुरक्षा अवस्था जाँच गर्न र अपडेट गर्न नसक्ने अवस्थामा जोखिमयुक्त वेबसाइट तथा सेवाहरू अस्थायी रूपमा बन्द राख्न आग्रह गरेका छन्।